Futbola

 

Futbola, mundu mailan, kirol famatuenetariko bat da. Mundu osoan zehar milaka pertsonek jokatzen dute. Herrialde batzuetan beste batzuetan baino ospetsuago izan ohi da.

Futbola talde kirola da. Bi taldeetan jokalari kopuru berbera egon behar du.Gehien ezagutzen den modalitatean 10 jokalari eta atezain 1 talde bakoitzean. Jokalari guztiek baloia hankaz eta buruz erabil dezakete baloia, eta atezainak eskuak eta besoak erabil ditzakete. Aurkako taldearen atean edo porterian baloia sartzean datza. Baina askoz gehiago da. Lan-talde izugarria egon behar da partidua aurrera eramateko. Zerbait irabazteko, erlazio onak egon behar dira taldearen barnean. Gainera, futbolak eragiten dituen sentsazioak ezin dira beste leku batzuetan aurkitu. Hala nola, gorputzean sartzen den alaitasuna zure taldeak gola sartzean.

Futbolarengatik jende eta diru asko mugitzen da munduan zehar. Futbol zale amorratuei ez zaie inporta dirua xahutzea futbolarengatik bada. Horrenbestez, munduan zehar hainbat lehiaketa desberdin daude eta hauek antolatzeko diru asko behar da. Futbolari esker herrialde desberdinetako jendea elkar ezagutzen da eta lehiaketa horrek ere turismo sektorearentzako onuragarriak dira. Batez ere, mundu osoko lehiaketetan mugitzen den dirua ikaragarri handia da.

Jarraitzeko, futbola eta kultura erlazionaturik daude. Derbietan, probintzia bereko bi talde elkarren aurka jokatzean datza, probintziako tradizioak erakusten dira. Futbol taldeak euskal dantza eta bertsolaritzaren batera kultura dira.

Amaitzeko, elitean jokatzen duten futbolariek ordaintzen dutena onartezina da. Haiek irabazten duten diruarekin hainbat herrialde txiro aurrera eraman daitezke. Beraz, diru kantitate hori hala edo nola aldatu behar da. Gainera, partidua epaitzen dutenak dirua duten taldeen alde egiten dute eta horrela ezinezkoa da haiek irabaztea.

Emakume bat futbolean entrenatzen. (Argazkia via Wikimedia Commons, PD)
Advertisements

Hezkuntza gaur egun

Egilea: Iraide Dorado

Heziketa eta edukazioa non jaso beharko genukeen oso gai eztabaidatua izan da. Etxean edukazioa eta ikastetxean soilik formazioa jasotzearen aldekoak zein kontrakoak egon dira beti. Baina, nori ez dio irakasleak errieta egin beste kide batekiko jarrera desegokia izan duelako? Edota, nork ez du inoiz gurasoen laguntza izan klaseko ariketaren bat egiteko? Ziur gaude, noizbait guztiok egon garela horrelako egoera batean. Gaur egun, bai etxean, bai ikastetxean, ematen baitizkigute biak, maila altuago edo baxuagoan. Hau horrela izatea ezinbestekoa da.

Hasteko, txikitatik denbora asko igarotzen dugu eskolan eta etxean bizi izan ez ditugun egoera askorekin topatu gara. Hala nola, klasekidez betetako klase batean egotea eta hitz egiteko, txandak errespetatu behar izatea. Egoera berri hauen aurrean irakasleek irakatsi behar digute nola jokatu behar dugun, beharbada, klasetik kanpo egoera hauek ez baititugu bizi eta gurasoek nolako jarrera izan behar dugun azaltzeko aukerarik ez dute izan. Adibidez, kasu honetan, eskua altxatzen irakatsi ziguten. Hori edukazioa da eta klaseko giroa eramangarria izateko ezinbestekoa da arau hauek ikasle guztiek ikastea, beraz, beharrezkoa da ikastetxeak gure hezieran eragitea.

Gainera, gaur egun ikastetxeen balore-eskaintza maila oso alta da. Hau da, ikasleei formazioaz gain, pertsona zibilizatuak izaten irakasteko ardura hartzen dute ikastola askok. Baina, hau ez da gertatzen maila berean ikastetxe guztietan: normalean, erlijiosoak direnetan transmititzen dira baloreak gehien, eta beharbada, ikastola publikoetan ez hainbeste. Horregatik, gurasoen ardura izango da hautatzea zein izango den haien seme edo alabari emango dioten edukazioa; horren arabera, zein ikastetxeko heziketa bat datorren harekin eta ikastetxearen esku-hartzea zein mailaraino izatera prest dauden. Baina, badaude beste faktore batzuk erabakia hartzerakoan kontuan izan behar direnak ere bai. Adibidez, formazioaren kalitatea edo jasotako errenta.

Aurrekoa azaltzeko, Askartzan izan dugun esperientzia argia da. Txikitatik erlijioaren bidez, lagun hurkoa maitatzen, elkarbanatzen… irakatsi digute. Hazi garen heinean, gero eta gai landuagoak jorratzen ibili gara. Gainera, nahi izan dutenek Belabartzera eta kanpamentu desberdinetara joateko aukera izan dute, non irakatsitako balore hauek inon baino gehiago transmititzen dituzten. Hau guztia gutxi balitz, eskolaz kanpo egiteko ekintzak ere proposatzen dizkigute: Leioako egoitzara joan pertsona nagusiekin egotera, jantoki sozial batera joan laguntzera edota baliabiderik gabeko gurasoak dituzten umeei klaseko lanarekin lagundu.

Arestian aipatutako argudio guztiei, etxean hezkuntza ona jasotzen ez duten umeak daudela erantsi behar zaio. Arrazoi desberdinak egon daitezke hau gertatzeko: gurasoek denbora gutxi izatea umearekin egoteko, etxean egoera zaila edukitzea (gurasoen dibortzioa, adibidez)… Egoera honetan ezinbestekoa da gurasoak ez diren pertsona gehiago umearen hedabideaz arduratzea eta eskolak adibidez, paper hori hartu dezake.
Bestalde, formazioaren gaia ere garrantzitsua da. Nahiz eta, lehen esan bezala, Ikastetxeak heziera eskaintzen digun, klasera joatearen helburu nagusia formazioa eskuratzea da. Baina, etxean ere formazioa modu desberdinetan jaso dezakegu. Adibidez, gurasoek sukaldean moldatzen erakusten digute eta hori bizitzarako ezinbestekoa den formazioa da. Edo, haien zaletasuna igorri egiten badigute: artea, musika… baita hori ere, modu batean edo bestean, formazioa da. Gainera, ziur guztiok noizbait etxekoen laguntza behar izan dugula klasean zer edo zer ez genuelako ondo ulertu eta haien azalpenaren ondoren, bai. Beraz, familiaren esku-hartzea ezinbestekoa da askotan.

Horrez gain, kasu bereziak daude. Adibidez, badaude haien formazioaren  parterik handiena etxean jasotzen duten pertsonak, arazo ekonomikoengatik, eskolatik urrun bizi direlako… Hau, herrialde garatuetan ez da sarritan gertatzen, baina, eskualde azpigaratuetan (besteen artean, hain ezaguna dugun Ipar Potosin) oso ohikoa da eskolatik urrun bizitzea eta horregatik, joateko aukerarik ez izatea edo oinarrizko hezkuntza jasotzea, baina geroago, Unibertsitatera ez joatea, baliabide ekonomikoen faltagatik gehienetan. Horregatik, txikitatik gurasoek irakasten diete abeltzaintza- eta nekazaritza-lanak egiten, hots, formazioa eskaintzen diete.

Laburbilduz, erabateko heziketa eta formazioa lortzeko, bi instituzioen (ikastetxearen eta gurasoen) parte-hartzea egotea ezinbestekoa da. Gurasoen lana, batik bat, heziera eskaintzea izango da eta ikastetxearena, berriz, formazioa, baina bestea alde batera utzi gabe. Tamalez, badakigu gaur egungo gizartearen osotasunak horrelako hezkuntza jasotzeko aukerarik ez duela, horregatik, gobernuek honetan lan handiagoa egitea ezinbestekoa ikusten dugu; gizabanako guztiek hezkuntza duina jasotzeko eskubidea bermatu dadin.

Aske al gara?

Betidanik eztabaidatu da ia gizakiok aske garen ala ez. Honetarako, hainbat filosofok eta pentsalarik teoria ugari proposatu dizkigute haien iritzia arrazoitzeko. Nire ustez, nahiko determinatuta gaude, gure borondatea ez delako librea gehienetan.

external image tumblr_nbr7lrdlx21qgk2yao1_1280.jpg
Determinismoak esaten du fenomeno guztiak kausa bat edo batzuengatik gertatzen direla, gure ekintzak kausa horren ondorioak direla. Gaur egun, egoera hau determinismo sozialak hoberen azaltzen du. Gizakiak baldintzatuta gaude hainbat faktoreengatik, adibidez: izaeragatik, nazionalitateagatik edo egoera sozial eta ekonomikoagatik. Gizarteak betidanik kontrol sozialen bidez (zigorrak, berrespenak, marjinazioa…) inposatu izan dizkigu araua batzuk. Adibidez, eskolek, erlijioek, gobernarien diktadurek, genero rolek… era batean behartzen gaituzte haien zerbitzari otzanak izango bagina bezala, nahiz eta gu ez ohartu. Hobbesek esaten zuen bezala lege hauek beharrezkoak dira gizaki indibidualen interesak lortzeko, beteko ez bagenitu kaosa nagusitu egingo baitzen. Zenbait autoreek, horien artean Kant eta ilustratu liberalek, Jean Paul Sartre, pentsatzen dute guztion askatasun indibiduala murriztu behar dela taldekoen berdintasuna lortzeko. Harrigarriena hori benetan gertatzen dela da. Baina bidezkoa da? Zergatik herrialde batzuetan pertsona batek bere benetako orientazio-sexuala ezkutatu behar du guztiak pozik egoteko? Zergatik haurrek lan egiten dute guk arropa polita janzteko? Zergatik gerrak gertatzen dira gutxi batzuei mesede eginez?… Denbora batez hausnartuz nabaritu ahal dugu injustizia sozial ugari.

Baina, bestalde, gure gizartearen arau zapaltzaileei aurre egin ahal diegula burutazioa dugu. Izan ere kanpo askatasunak, nahiz eta galtzeko aukera egon (espetxean sartzean, herritarrak adierazpen-askatasuna galtzean…), kritikoak eta borrokalariak izatera bultzatzen gaitu. Gainera, askatasun indibidualari esker, besteen nahiak ez digu mugarik jartzen. Kanten ustez, libre izatea kritikoa izatea izango litzateke. Horretarako filosofo prusiarrak, nahiz eta oso utopikoa iruditu, aldaketa juridiko bat eta gerren amaiera proposatzen zuen. Bestalde, Freudek pentsatzen zuen gerra zela gizakiaren egoera naturala, askatasun burugabea eta kontrol gabekoa adierazten duelako. Filosofoak “Thanatos” izendatu zuen joera hori. Nahiz eta berez indarkeria eta heriotzaren pertsonifikazioa adierazi, Sigmundentzat heriotzaren pultsioa edo irrika esan nahi zuen, hau da, bizitzaren borroka alde batera uztea hilobira eta gelditasunera bueltatzeko. Honekin zera adierazi nahi dut: norberak bere askatasunaren ideia du, beraz ezin da mundu guztia asebete eta gure askatasuna murrizten da.

Konklusioetara etorriz, erabat aske ez garela esango nuke, pertsona boteretsu gutxi batzuk gizartea kontrolatzeko ahalmena dutelako eta guztion parekotasuna izateko bakoitzaren askatasuna murriztu behar delako. Baina, guztiok elkar borrokatzen badugu, bidegabekeria asko desagertzea lortuko dugu guztion onurako.

Aritza Saratxaga

Egilea: Leire


Elkarrizketa

Gaur 39 urteko surflari sopelaztar batekin hitz egingo dugu, Aritza Saratxagarekin, hain zuzen ere. Surflari profesional bat jarraitzen izanda, surf eskola bat Sopelan irekitzea erabaki zuen, PeñaTxuri Surf eskola. Eskola horretan, nahiz helduak nahiz umeak surfa ikasteko aukera izaten dute.

-Nola erabaki zenuen surfista izatea? Zergatik?
Hamaika urterekin hasi nintzen surfeatzen eta nire idoloa surflari bat zenez, pixkanaka-pixkanaka surfaren munduan sartu nintzen, txapelketetan parte hartzea gustatzen zitzaidalako. Hau dela eta, surflari profesional bat izatera ailegatu nahi nintzen. Baina, hemen ez nuenez izan laguntza askorik, ezin izan nuen lortu. Zorte txarra izan nuenez, denbora pasa eta gero, bizitzari buelta eman eta berriro saiatzea erabaki nuen.

Inoiz ez duzu beldurrik izan olatu batengatik?
Bai, askotan izaten da olatu handiak hartzerakoan, oso ona izan arren, beti izan behar da beldurra edo errespetua itsasoari, ezin zarelako inoiz fidatu herengan, oso arriskutsua baita. Itsasora sartzerakoan, normala da beldur puntu hori izatea, eta nire ustez, pertsona batek beldurra ez duela esaten duenean, gezurretan dabil. Gainera, beldurra izatea, erakargarria da gehienetan, zutaz konfiantza gehiago izateko.

Surfeatzean, inoiz izan al dituzu anekdotarik?
Bai, anekdota asko dituzu surfeatzen zaudenean. Eta egunero sei ordu uretan sartuta bazaude, gauza asko pasatzen dira. Polita dena kontatzeko hau da; uretan zaudenean beti egongo da norbait laguntza behar duena, nik adibidez, hogeita bost urte daramatzat surfean eta jende asko atera ditut uretatik arriskuan zeudelako, eta orain seguruenik hilda egongo zeudenak. Azkenengo orduan edo olatu handienak daudenean sartzen direnak dira gehienetan, eta surflariak beti gaude hor prest laguntzeko. Hori izan daiteke horrelako anekdota polit bat.

Zerk eraman zintuen surf eskola bat irekitzera?
Horrek lehenengo galderarekin lotura du, surflari profesionala izan nahi nintzen, ez nuenez lortu, nik izan ez ditudan aukerak, beste umeei ematea erabaki nuen. Hasieran, nik bakarrik gazte batzuk entrenatzen hasi nintzen, eta ondo zihoala ikusi nuenez, eskola bat irekitzeko ideia bururatu zitzaidan. Egia esanda, gaztea nintzenean beste kirol mota batzuk praktikatu nituen, tai-chí eta kung-fu. Kirol hauetako teknikak aprobetxatuz, surfa irakasteko erabili nituen, errazagoa delako oreka mantentzeko. Eta gainera umeentzat dibertigarriagoa da.

Nola sentitzen zara zure ikasleak zure laguntzarekin surfa ikasi dutela ikustean?
Niretzat, hori ohore handia da. Nirekin hasi ziren gazteak orain ia-ia profesionalak direla ikustean, oso ondo sentitzen naiz. Eta gainera, badaude batzuk orain niri klaseak ematen laguntzen didatenak. Hau da, konturatzen bazarete, nire pausuak jarraitzen ari dira. Nik izan ez nuenez laguntzarik, nire “granitoa” beste pertsona batzuei laguntzea da.

Noizbait sustoren bat eduki duzu uretan?
Bai, askotan. Lehen komentatu dugun bezala, uretan denbora asko sartuta pasatzean, susto handiak hartu ditzakezu. Adibidez, nire susto handiena hurrengoa da; orain dela zortzi urte, Meñakozen olatu erraldoiak hartzen nenbilela, justu ez zen egun on bat, eguraldiari deritzona, konturatu gabe, horrelako olatu handi bat erori zitzaidan eta honek inbentotik eta taulatik behera bultzatzen zidan, eta bat-batean inbentoa arroka batean lotu zen eta ez zenez apurtzen, arnasteko aukerarik ez nuen, bakarrik sudurra atera ahal nuen, eta horrela bederatzi olatu pasatu nituen nire lagunak abisatu nahian. Azkenean, korronteak aldatu zirela, inbentoa kentzera ailegatu nintzen eta bueno, hori izan da nire bizitzako sustorik handiena. Espero dut inoiz ez errepikatzea.

A3SURFhttp://UKBerri.net_bidez_Flickr-retik_mailegaturiko_irudia_2.0_Generic_(CC_BY_2.0)